14 Ocak 1970 Çarşamba

1920-1940

1920

- ABD, Milletler Cemiyeti üyesi olmayı reddetti. Rusya, Cemiyet'e kabul edilmedi. (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012)


- Hollanda Den Haag'da, Milletler Cemiyeti'ne bağlı Permanent Court of International Justice kuruldu. (1946'da O'nun yerine Uluslararası Adalet Divanı kuruldu.) (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012) (wikipedia.org)

- 1920-1933: ABD'de Prohibition Dönemi. Alkol üretimi, satışı ve taşımacılığı yasaklandı. Başkan Woodrow Wilson'un vetosuna rağmen, Kongre kabul ettiği için, yasalaştı. Yasağı Roosevelt 1933'te kaldırdı. (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012) (wikipedia.org)

- 1920-1922: Nemesis Operasyonu. Ermeni katliamında sorumlu olan Türk ve Azeri devlet adamlarına Ermeniler tarafından düzenlenen saldırılar. Taşnak Sütyun Partisi organize etti. Saldırı için birim oluşturuldu. ABD Ermenistan Cumhuriyeti Elçisi Armen Garo yöneticisi oldu. Türklere yardım ettiği düşünülen Ermeniler de öldürüldü. (wikipedia.org)

- Bakü Doğu Halkları Kongresi toplandı. (Marc Ferro, Fetihlerden Bağımsızlık Hareketlerine Sömürgecilik Tarihi, Çev: Muna Cedden, İmge Kitabevi, 2002)

- 24 Şubat: Nasyonel Sosyalist Alman İşçileri Partisi (NSDAP) kuruldu, Hitler, Führeri oldu. (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012) (wikipedia.org)

- 13 Mart: Weimar Cumhuriyeti'nde darbe girişimi "Kapp-putch". Amaç, sağcı bir otokratik hükümet kurmaktı. Vatandaş genel greve çağrıldı hükümetçe, çoğu darbeye destek vermedi. Ruhr direnişine önayak oldu bu darbe, solcular yükseldi. (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012) (wikipedia.org)

- Mart: Ruhr Direnişi. Almanya'nın Ruhr bölgesinde genel grev. Solcular organize etti. Yerel yönetimler kuruldu. Kızıl Ruhr Ordusu kuruldu. Bazı yerleri işgal ettiler. Darbe girişimi tamamen engellendikten, hükümet yeniden göreve geldikten sonra da grevler devam etti. Sonunda isyan kanlı bir şekilde bastırıldı. (wikipedia.org)

- 19 Mart: ABD Senatosu, Versay Anlaşması'nı tekrar reddetti. (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012) (wikipedia.org)

- 19-26 Nisan: İtalya'da San Remo Konferansı. Birinci Dünya Savaşı sonrası İtilaf devletlerinin toplantısı. İngiltere, Fransa, İtalya, Yunanistan, Belçika ve Japonya katıldı. Osmanlı'nın ve Ortadoğu topraklarının paylaşımı hakkında. Kesin sınırların belirlenmesi ertelendi. (Sevr Anlaşması'nda kesinleşti.) Bağımsız Ermenistan ve özerk Kürdistan'ın kurulmasına, Osmanlı'nın Asya ve Kuzey Afrika'daki topraklarından vazgeçmesine, Suriye ve Lübnan'ın Fransa'ya, Filistin ve Irak'ın İngiltere'ye bırakılmasına, Almanya ordusunun büyütülmemesine, Fransa'ya Irak petrollerinden %25 hisse verilmesine, Boğazlar'ın yönetimi için komisyon kurulmasına karar verildi. Damat Ferit Paşa haricindeki Osmanlı Heyeti itiraz etti. Halk mitingler düzenledi. (wikipedia.org)

- 23 Nisan: Ankara'da Büyük Millet Meclisi toplandı. (wikipedia.org)

- 24 Nisan: Mustafa Kemal Meclis'te, Mondros'tan Meclis'in açılmasına kadar geçen zaman zarfında cereyan eden siyasi olaylar hakkında konuşma yaptı. (Gazi Mustafa Kemal, Nutuk, Kaynak Yayınları, 3. Basım, 2016, s.23)

- 30 Nisan: Ankara Meclisi, Birinci Dünya Savaşı taraf devletlerine İstanbul'dan ayrı bir hükümetin kurulduğunu bildirdi. (wikipedia.org)

- 4 Haziran: Trianon Anlaşması. Birinci Dünya Savaşı sonucu, Macaristan ile İtilaf devletleri arasında. (wikipedia.org)

- 19 Haziran: Nemesis Operasyonu'nda Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin eski Başbakanı Fetali Han Hoyski öldürüldü. (wikipedia.org)

- 21 Haziran: İtilaf devletleri Anadolu'daki direnişi kırmak için İzmir'deki Yunan askerlerini Anadolu'ya sokmaya karar verdi. Balıkesir, Bursa, Uşak ve Trakya işgal edildi. (wikipedia.org)

- 19 Temmuz: Nemesis Operasyonu'nda, Berlin'de, Talat Paşa öldürüldü. (wikipedia.org)

- 20 Temmuz: Osmanlı devlet erkanı San Remo Konferansı'nı görüşmek için toplandı. İmzalanmasına, kabul edilmesine karar verildi. (wikipedia.org)

- 22 Temmuz: Anadolu'daki işgaller üzerine İstanbul'da Saltanat Şurası toplandı. San Remo Konferansı'na Damat Ferit Paşa başkanlığında ikinci bir heyet gönderildi. Sevr kabul edildi. İlk heyetteki Ahmet Tevfik Paşa Anlaşma'nın "devlet kavramı ile bağdaşmadığını" bildirip görüşmelerden çekilmişti. (wikipedia.org)

- 10 Ağustos: Sevr Anlaşması. İtilaf devletleri ile Osmanlı arasında. Osmanlı'nın paylaşımına karar verildi. ABD, Osmanlı ile savaşmadığı, SSCB ise henüz Milletler Cemiyeti üyesi olmadığı ve Brest Litovsk'u imzaladığı için Sevr'e katılmadı. Yunanistan, çizilen sınırları kabul etmedi, imzalamadı. Filistin ve Irak İngiltere mandasında, Suriye Fransız mandasında, Boğazlar herkese açık ve askersiz olacak, Ermenistan bağımsız olacak vs... (wikipedia.org) Kürdistan bölgesi, İran, Irak, Osmanlı ve Suriye arasında dörde bölünmüş oldu, Kürtler yok sayıldı. (Bakur, belgesel film, 2016)

- 19 Ağustos: Ankara Meclisi Sevr'i imzalayanları ve Saltanat Şurası'nda olumlu oy kullananları vatan haini ilan etti. (wikipedia.org)

- 29 Kasım: Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti, Kızıl Ordu'nun Erivan'a girmesiyle son buldu. (wikipedia.org)

------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1921

- 1921: İngilizlerin desteğiyle yapılan darbe sonucu Rıza (Pehlevi) Şah liderliğinde Pehlevi Hanedanlığı kuruldu. (Marjane Satrapi, Persepolis, Vintage Books, 2008, sf.20)

- 8 Mart Emekçi Kadınlar Günü, Türkiye'de ilk kez kutlandı. İkisi de komünist olan Rahime Selimova ve Cemile Nuşirvanova öncülüğünde. (evrensel.net)

- 19 Temmuz: Azerbaycan eski İçişleri Bakanı Behbud Han Cevanşir, Nemesis Operasyonu'nda, İstanbul'da öldürüldü. (wikipedia.org)

- 1 Ekim: Türkiye'de, Ermeni Demokrat Liberal Partisi kuruldu. (wikipedia.org)

- 13 Ekim: Kars Anlaşması. Kars ve Ardahan Türkiye'de kaldı, Batum Gürcistan'a verildi. Tekrar Sovyet Rusya hakimiyetine giren Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti (SSC), Gürcistan SSC ve Azerbaycan SSC ile TBMM arasında imzalandı. 1991'de SSCB dağılınca yeni Ermenistan Kars Anlaşması'nı tanımadı, Sevr Anlaşması'nda belirlenen sınırları esas aldıklarını belirtti. (wikipedia.org)

- 5 Aralık: Eski Sadrazam Said Halim Paşa, Nemesis Operasyonu'nda, Roma'da öldürüldü. (wikipedia.org)

- 6 Aralık: Anglo-Irish Anlaşması. Üç yıllık İrlanda Bağımsızlık Savaşı sona erdi. İngiltere Krallığı'na karşı İrlanda Cumhuriyeti ve IRA savaşmıştı. Anlaşma sonrasında da İrlanda Sivil Savaşı çıktı, anlaşma karşıtı IRAcılar ile Ulusal Ordu arasında. (wikipedia.org)

- Bolşevikler monarşi yanlısı Beyazlarla yaptıkları iç savaşı tamamen atlattılar. Tüm Rusya'da hakimiyet. (wikipedia.org)

- Belçika'da grev hakkı ve 8 saatlik çalışma süresi getirildi. (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012)

- Belçika-Lüksemburg arası ekonomi anlaşması imzalandı. (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012)

- San Remo Konferansı'nda, Mezopotamya'nın (Irak'ın) İngiltere mandası olmasına karar verilmişti, uygulanmaya başlandı. Şii ve Sünni Arapların direnişine zehirli gazla müdahale edildi. (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012)

- Abd-el-Krim isyanı. (Faslı) (Marc Ferro, Fetihlerden Bağımsızlık Hareketlerine Sömürgecilik Tarihi, Çev: Muna Cedden, İmge Kitabevi, 2002)

- Gandhi, Hindistan'da, sivil itaatsizlik kampanyasını başlattı. (Marc Ferro, Fetihlerden Bağımsızlık Hareketlerine Sömürgecilik Tarihi, Çev: Muna Cedden, İmge Kitabevi, 2002)

- Cenevre'deki Uluslararası Çalışma Bürosu zoraki çalışmayı reddetti. (Marc Ferro, Fetihlerden Bağımsızlık Hareketlerine Sömürgecilik Tarihi, Çev: Muna Cedden, İmge Kitabevi, 2002)
---------------------------------------------------------------------------------------------------------

1922

- 8 Mart 1917'deki Petrogradlı kadın işçilerin direnişine atfen, 8 Mart, Emekçi Kadınlar Günü olarak kabul edildi. (evrensel.net)

- 1922-1948:  Filistin'de İngiliz Mandası yılları (wikipedia.org)
---------------------------------------------------------------------------------------------------------

1923

- Ocak: Almanya, Versay Anlaşması'nda (Birinci Dünya Savaşı için) belirlenen tazminatı ödemediği için, Ruhrgebiet bölgesi, Fransa ve Belçika tarafından işgal edildi. Almanya, pasif direnişle karşılık verdi. İşçilere, tüm çalışanlara emirlere uymama hakkı tanıdı. Üretim durunca, hiperenflasyon Fransa, Almanya ve diğer pek çok ülkede ekonomiyi bozdu. Yılsonuna doğru direniş sonlandı. 1925'te Fransa ve Belçika birliklerinin Ruhr'dan çekilmesini vaad eden, Dawes Planı tartışmaya açıldı. Fakat Alman devleti, halkının güvenini kaybetmişti. (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012) (wikipedia.org)

- Mart: Felç olan Lenin, görevinden uzaklaşmak zorunda kaldı. (wikipedia.org)

- 24 Temmuz: İtilaf devletleri ile Türkiye arasında Lozan Anlaşması imzalandı. Sevr Anlaşması geçersiz sayıldı. (wikipedia.org)

- 2 Aralık: American Community for Armenian and Syrian Relief, International Near East Association'ı oluşturdu. "The Golden Page Sunday" günü akımı başlattı. "Bu günde herkes yetimler gibi sade şeyler yesin, biriken para Ermeni Soykırımı'nda acı çeken insanlara gitsin" çağrısı yapıldı. (wikipedia.org)

- 1923-38: M.K. Atatürk, Osmanlı Devleti'ni, modern-seküler ulus-devlete dönüştürdü. (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012)

- Çin milliyetçi partisi Kuomintang'ın ordusu, General Chiang Kai-shek komutasında Güney Çin'i işgal etti. (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012)

- Gustav Stresemann: Alman liberal politikacı, devlet adamı. Weimar Cumhuriyeti boyunca Almanya Şansölyesi oldu. Demokrasiyi ve Avrupa ile ekonomik işbirliğini destekledi. (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012)

- Adolf Hitler, başarısız darbe girişimine katılması sebebiyle hapse girdi, Kavgam'ı yazdı. (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012)
---------------------------------------------------------------------------------------------------------

1924

- 21 Ocak: Lenin öldü. (wikipedia.org)

- 1924-1943: Seçim sonrası İtalya'da faşist diktatörlük (Mussolini) dönemi başladı.  (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012)

- 1924-1994: Apartheid. Güney Afrika Cumhuriyeti'nde ırçı rejim dönemi.  (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012)

- SSCB'de yeni anayasa ve 1.Beş Yıllık Plan kabul edildi. (Tarımda makineleşme, toprakların kollektifleştirilmesi) (wikipedia.org)

- Gürcistanlı Stalin SSCB'nin yeni lideri oldu. (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012)
---------------------------------------------------------------------------------------------------------

1925

- Çin'in milliyetçi partisi Kuomintang'ın lideri Sun Yat-sen öldü. Chiang Kai-shek yerine geçti. (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012)

- İngiltere, Altın Standardı'na geri döndü. (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012)

- 1925-1926: Hendrikus Colijn, Hollanda Başbakanı oldu.  (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012)

- 1925-1941: İran'da Kazak asıllı Rıza Şah dönemi.  (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012)
---------------------------------------------------------------------------------------------------------

1926

- 1926-1935: Jozef Pilsudski, İkinci Polonya Cumhuriyeti'nin lideri. Modern Polonya devletinin kurucusu.  (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012)

- Belçika Altın Standardı'na geçti.  (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012)

- Locarno Anlaşması: Birinci Dünya Savaşı sonrasında Müttefik Güçler (İngiltere, Fransa ve SSCB), merkez ve doğu Avrupa'yı sınırları açık bırakarak terk etti. Fakat Batı Avrupa'da sınırları garantiledi. Almanya ile ilişkileri normalleştirmek için Rhineland'den tamamen çekildi.  (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012)

- Almanya Milletler Cemiyeti'ne dahil oldu.  (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012)

- İskoç mühendis John Logie Baird, ilk pratik TV sistemini buldu.  (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012)
---------------------------------------------------------------------------------------------------------

1927

- Troçki, Stalin'le olan çekişme sebebiyle SSCB'yi terk etti. (wikipedia.org)

- Belçika Kralı I. Albert, Seraing'de, Belçika'da bilim ve araştırma enstitülerinde ciddi bir kriz olduğuna dair bir konuşma yaptı. Ardından üniversitelere ayrılan bütçe arttırıldı. Devlet dışı destekler de geldi. (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012) (wikipedia.org)

- 28 Mayıs: Sevr Anlaşması'nda imzası bulunan heyet üyeleri TBMM'de çıkartılan bir yasa ile yurttaşlıktan çıkarıldılar. (wikipedia.org)

- 15-20 Ekim: Mustafa Kemal, Cumhuriyet Halk Fırkası'nın II. Büyük Kongresi'nde Nutuk'u okudu. (Gazi Mustafa Kemal, Nutuk, Kaynak Yayınları, 3. Basım, 2016, s.23)

- Nutuk ilk defa olarak basıldı. (Gazi Mustafa Kemal, Nutuk, Kaynak Yayınları, 3. Basım, 2016, s.24)

- Aralık: Oriento Moderno adlı İtalyan dergisinde Nutuk'un 30 sayfalık özeti yayımlandı. (Gazi Mustafa Kemal, Nutuk, Kaynak Yayınları, 3. Basım, 2016, s.25)
---------------------------------------------------------------------------------------------------------

1928

- 18 Temmuz-12 Ağustos: Amsterdam'da Yaz Olimpiyatları. (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012) (wikipedia.org)

- İngiliz yazar, şair, oyun yazarı D.H. Lawrance'ın Lady Chatterley's Lover adlı romanı yayınlandı.(Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012)

- Beijing'i ele geçiren Chiang Kai-shek, eski güney başkenti olan Nanking'ten, Çin hükümetini yönetmeye başladı. (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012)

- İskoç biyolog ve farmakolog Sir Alexander Fleming, penisilini buldu. (Wout van der Toorn, Logbook of the Low Countries, Seaside Publishing, 2012)

- Nutuk'un Almanca çevirisi iki cilt olarak basıldı. (Gazi Mustafa Kemal, Nutuk, Kaynak Yayınları, 3. Basım, 2016, s.25)
---------------------------------------------------------------------------------------------------------

1929

- Nutuk'un Fransızca çevirisi yayımlandı. (Gazi Mustafa Kemal, Nutuk, Kaynak Yayınları, 3. Basım, 2016, s.25)

- 1929-1934: Nutuk'un Rusça çevirisi dört cilt halinde yayımlandı. (Gazi Mustafa Kemal, Nutuk, Kaynak Yayınları, 3. Basım, 2016, s.25)

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder