12 Ocak 1970 Pazartesi

1850-1900

 1857

- New York'ta tekstil sektöründeki bir grup kadın işçi, düşük ücretleri ve çalışma koşullarını protesto etti. Fabrikada yangın çıktı, 129 kadın işçi öldü. (Bu bir iddia, kesin kanıtları yok (?)) (evrensel.net)
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1861

- 12 Nisan 1861-9 Nisan 1865: Amerikan İç Savaşı (The Civil War in Art: A Visiul Odyssey, Doranne Jacobson, Todtri Publishing)
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1876

31 Ağustos 1876-27 Nisan 1909: İkinci Abdülhamit Osmanlı Padişahı. (wikipedia.org)
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1877

- 1877-78 Rus-Türk Savaşı: Rusya kazandı. Doğu Türkiye'nin büyük kısmını işgal etti. Öncesinde Ermeni bölgeleri Osmanlı askerlerinin desteğiyle harap edildi, katliamlar yapıldı. (wikipedia.org)
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1878

- 3 Mart: 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı sonrası Ayastefanos Anlaşması imzalandı. Sırbistan, Romanya ve Karadağ bağımsız olacak, Bosna Hersek özerk olacak. Girit ve Ermenistan'da ıslahat yapılacak vs.. Batı devletleri Rusya'nın güçlenmesinden hoşlanmadı. Osmanlı, Rusya ve Batı devletleri arasında yeni bir anlaşma, Berlin Anlaşması imzalandı. (wikipedia.org)

- Haziran-Temmuz: Berlin Kongresi.

- 13 Temmuz: Berlin Anlaşması: Almanya, Avusturya Macaristan, Rusya, İtalya, Fransa, İngiltere ve Osmanlı arasında. Sırbistan, Bulgaristan, Romanya ve Karadağ Prenslikleri kuruldu. Bosna Hersek imtiyazlı vilayet oldu. Doğu Rumeli de öyle. Kıbrıs İngiltere'ye kiralandı. Kars, Batum, Artvin ve Ardahan Rusya'ya verildi. Girit Osmanlı'da kaldı. Ermeni bölgelerinde ıslahat yapılmadı. Nüfusları yetmediği için beylik de kuramadılar. (wikipedia.org)
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1885

- 1885-1921: Ermeniler Van'da demokratik liberal Armenakan Partisini kurdu.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1887

- Sosyal Demokrat Hınçak Komitesi İsviçre'de kuruldu. (wikipedia.org)
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1889

- Mayıs: Başkale Direnişi: Armenakan Partisi ile Osmanlı güçleri arasında, Van'da geçen çatışma. Parti kurucularından üç kişiye polis yolda silahlarını bırakmalarını söyledi, reddedip çatışmaya başladılar. İkisi öldü, Karapet Koulaksizian kaçtı. Osmanlı, bu kişilerin devrim planladığını düşünüyordu. (wikipedia.org)

- İkinci Enternasyonal kuruldu. (evrensel.net)

- Paris'te Uluslararası İşçiler Kongresi toplandı. Kadın delegeler de vardı. Clara Zetkin "Kadının Kurtuluşu İçin!" başlıklı bir rapor sundu. Kadın haklarını savunmak yerine sınıf mücadelesi yapması istendi. (evrensel.net)
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1890

- 1890-1908: Hamidiye Alayları: İkinci Abdülhamit döneminde Doğu Anadolu'da Türk, Kürt, Yörük ve Kafkaslardan oluşturulan birlikler. Ermenilerin isyanını bastırmak amacıyla. (wikipedia.org)

- Ermeni Devrimci Federasyonu Tiflis'te kuruldu.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1894

 - 1894-1896: Hamidiye Katliamları: Erzurum'da Ermenilerin katledilmesi. Yüzbinlerce kişi öldürüldü. 50bin yetim çocuk kaldı. İkinci Abdülhamit zamanı. Panislamizmi benimsemişti. Kadın-çocuk ayırmadan öldürdüler. Haberler telgrafla tüm dünyaya yayıldı, batılılar medyada tepki gösterdi. (wikipedia.org)

- Sasun İsyanı: Bitlis-Sasun'da Osmanlı güçleriyle Ermenilerin çatışması. Bölgedeki Kürtler, Türkler, Ermenilere karşı silahlandırıldı. (wikipedia.org)
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1895

- 1 Ekim:  Büyük güçlerin (İngiltere, Fransa, Rusya) Osmanlı'ya baskıyla imzalatmaya çalıştığı reform paketinin onaylanması talebiyle İstanbul'da ikibin Ermeni toplandı. Sonrasında İstanbul'da, Bitlis, Diyarbakır, Erzurum, Sivas, Trabzon, Van ve Mamuret-ul Aziz gibi Ermenilerin yoğun olduğu yerlerde katliamlar yoğunlaştı. Komşuları öldürdü veya soğuktan öldüler. (wikipedia.org)
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1896

 - 3-11 Haziran: Van İsyanı: 1895'te Hamidiye katliamlarının yapıldığı bölgede 96'da hala Osmanlı şiddeti devam ediyordu. Haziran'da bir hafta boyunca yüzlerce Ermeni Osmanlı'ya karşı direndi. Osmanlı, Batı güçlerinin yol göstericiliğinde, Van Ermenilerinin güvenliğini sağlayacağını vaad edip görüşmek istedi. Ermeniler İran'a gitmeyi kabul etti. 1000 kişi, sınıra doğru yürürken Osmanlı ve Kürtler tarafından katledildi. (wikipedia.org)

- 26 Ağustos: Armenian Revolutionary Federation (ARF), katliamlara dikkat çekmek amacıyla, Osmanlı Bankası'nı ele geçirdi. Talepleri reddedildi, İstanbul'da daha büyük katliamlar yapıldı. Batıda İkinci Abdülhamid'e "Kanlı Sultan, Büyük Katil" gibi ünvanlar verildi. (wikipedia.org)
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1897

- Avusturya Macaristanlı Yahudi bir gazeteci olan Theodor Herzl siyonizmin siyasi biçimini kurdu: Bir Yahudi ülkesi kurma ideali. Avrupa'daki Yahudi karşıtı ve dışlayıcı milliyetçi hareketlere karşı bir fikirdi. (Mona Hajjar Halaby, In My Mother's Footsteps-A Palestinian Refugee Returns Home, sf.21)
 
- 25-27 Temmuz: Ermeni çeteleri, Van direnişi sonrası katledilenlerin öcünü almak için harekete geçti. Kürt Mazrik aşiretine saldırdılar. Tüm erkekleri öldürdüler. Aşiret reisi, kadın kıyafetleri giyerek kaçtı. (wikipedia.org)
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1899

- Ağustos 1899-Eylül 1901: Kuzey Çin'de Boksör Direnişi. Batı ülkelerine (Japonya, Rusya, ABD, İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Avusturya-Macaristan, Hollanda) karşı Qing Hanedanı ve Boksörler (Yiethuan) Grubu. Hedef: Tüm yabancıların ülkeden çıkartılması. Milliyetçi fikirlerle yükseldi, şiddet içeriyordu. Çok fazla Çinli öldürüldü, halk içinde infaz edildi. (Günter Grass, Yüzyılım, Gendaş Yayınları, 2000)

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder